Opinie | De kaasschaaf op het hoger onderwijs

Een financiële crisis, recessie en faillissementen, het is duidelijk dat er lastige situaties ontstaan als het gaat om het verdelen van geld. In Nederland lijkt het alsof de oplossing vaak wordt gezocht in het gebruik van de kaasschaaf. Als we genoeg er af schaven dan komen we er vanzelf wel weer uit. De kaasschaaf is echter uiterst schadelijk. Het schaven beschadigt dat waarvan geschaafd wordt en dat wat er af is, komt er niet meer zomaar bij.

Dit laatste is met name schadelijk voor het onderwijs. We zien letterlijk de opleidingen voor onze neus verdwijnen. Op de Universiteit van Utrecht verdwijnt Portugees en worden Arabisch en Theologie ondergebracht bij Religiewetenschappen. In Leiden worden Frans, Duits en Italiaans samengebracht als één brede studierichting. Dit is slechts het topje van de ijsberg, meer sancties zullen nog volgen. Het aantal colleges wordt gereduceerd en allerlei lokale onderwijsinstellingen worden meer en meer samengevoegd tot gigantische instellingen (check de reportage ‘de school als vastgoedmagnaat’). Zonde, want zoals gezegd, gereduceerd tot schaafsel komen zij nooit meer terug. Ach, maar zoiets als Portugees is toch niet belangrijk? Jawel, we missen straks de boot want in een opkomend land als Brazilië is de officiële taal Portugees.

Plaats deze ontwikkelingen bovendien in de context van alle maatregelen die we de afgelopen tijd van Halbe Zijlstra te horen kregen. In een opiniestuk van Simone Endert in de Volkskrant worden de maatregelen kort opgesomd: "de langstudeerdersboete van 3.000 euro, de Harde Knip, de beperkingen rondom de aanvullende beurs, het hoge instellingscollegegeld bij tweede studies en schakelprogramma's en de inkorting van het ov-recht met twee jaar." Daarnaast wordt er gesproken over de afschaffing van de basisbeurs.

Een vies woord is dat in de politiek, lange termijn
Apart dat in tijden van financiële crisis, die voor een deel veroorzaakt is door alle perikelen rondom het lenen, Nederland studenten gaat opzadelen met torenhoge leningen. Met 130 km/u richting een Amerikaans stelsel waarbij de rijken kunnen studeren en de rest er naar kan kijken. Als we naar Finland kijken daarentegen zien we dat juist investeren in het onderwijs goed heeft uitgepakt, op de lange termijn. Een vies woord is dat in de politiek, lange termijn, daar win je geen stemmen mee. In een artikel van Mariek de Valk is te lezen hoe het Finse onderwijs, wat vrij toegankelijk is (lees GRATIS), tot de beste van de wereld behoort!

Als reactie op argumenten over het kijken naar andere landen krijg je vaak te horen dat het niet te vergelijken is. Elk land zit totaal anders in elkaar en dergelijke situaties zijn bij ons niet mogelijk. Interessant is dat in ander debat de geluiden klinken over globalisering en hoe alles zo verweven is met elkaar. Het is begrijpelijk dat Nederland niet is zoals de VS of Finland, het is echter ook begrijpelijk dat Nederland niet compleet anders is dan deze landen en er heus wel van geleerd kan worden.

Maar dames en heren, Nederland heeft overal natuurlijk al kaas van gegeten. De politici weten precies waar je moet schaven en weten maar al te goed wat realistisch is. Zo hebben zij ook allemaal netjes één studie gedaan binnen 4 jaar zonder lenen. Ik sluit me aan bij Aleid Truijens, columniste van de Volkskrant, dat Nederland een land van bachelors wordt en studenten zullen vertrekken naar het buitenland. Naar Schotland, Finland, Zweden en Noorwegen waar studeren gratis is, maar waar ze veel minder kaas eten…