Taalfouten worden steeds vaker gemaakt

Grammaticale fouten in zinnen worden door Nederlanders erg vaak gemaakt. Taalwetenschappers van de Radboud Universiteit hebben een verklaring, die ze zaterdag 4 februari presenteren op de jaarlijkse Taalkunde in Nederland-dag.

De zin 'Ik ben een van de zeldzamen mannen die niet elke dag aan seks denkt', is fout. De grammaticale fout ik deze zin (('denkt' hoort 'denken' te zijn) wordt in 80 procent van dergelijke constructies gemaakt. Ook de zinnen 'Stefanie is een van de weinige studenten die wel een kamer heeft gevonden in Amsterdam', en 'Steven is een van de velen die aan dit onderzoek heeft meegedaan' kloppen niet. De Nijmeegse taalwetenschappers onderzochten 268 zinnen van dit type, die ze vonden op het internetforum genaamd 'Fok!'. Ze kozen voor die bron omdat het hen ging om spontaan geschreven teksten, waar mensen niet al te lang over nadenken en waarbij er geen eindredacteur is die hen verbetert. In maar liefst 80 procent van de gevallen bleken schrijvers te kiezen voor de 'foute' persoonsvorm in deze constructie. Maar waarom, hoe zit dat precies?

De mist in gaan
Er is volgens hoogleraar Taalwetenschap Helen de Hoop lang gezocht naar een significante factor. Wat bleek? Slechts twee factoren bleken er toe te doen. Namelijk of er wel of niet een zelfstandig naamwoord staat in de eerste helft van de constructie en of de constructie een bepaald contrast oproept. Staat er 'een van de velen' in plaats van 'een van de vele deelnemers', dan kiezen schrijvers nog vaker - in 90 procent van de gevallen - voor de 'foute' persoonsvorm. En wat dat contrast betreft, het blijkt dat deze constructie vooral wordt gebruikt om duidelijk te maken dat iemand een bijzondere eigenschap heeft of iets doet wat afwijkt. Hier gaan mensen vaak de mist in.

Toename in verkeerd gebruik
En omdat het onderwerp dat zo bijzonder is enkelvoud is, kiezen schrijvers als vanzelf voor een persoonsvorm in enkelvoud in de bijzin die volgt, ook al in dat verkeerd. Te verwachten valt dan ook dat het gebruik van deze 'verkeerde' constructie alleen maar zal toenemen en gebruikt zal worden in gevallen waarin het voor de betekenis niet nodig is. Dit gebruik zal dan net zolang doorgaan tot niemand meer weet wat ook alweer de norm was, aldus Helen de Hoop.

Bron: Nationale Onderwijsgids