Recensie: Een zuil van rook

Er zijn veel boeken over de Vietnam oorlog geschreven. Zelden was er een intenser dan 'Een zuil van Rook'.

William ´Skip´ Sands werkt voor de Amerikaanse geheime dienst en probeert tijdens de Vietnam oorlog zijn weg te vinden. Gesteund en tegengewerkt door zijn beroemde oom Francis ´De Kolonel´ Sands ontdekt hij al vrij snel dat er in Vietnam niet zoiets is als ´de waarheid´. We zien hem in de jaren zestig, zeventig en tachtig veranderen door de oorlog. Daarnaast wordt het verhaal verteld van de twee broers Bill en James; Hoe is het om als arm, zeventien jarige jongetje terecht te komen in de oorlog?

Waanzin normaal beschreven
Het verhaal van Vietnam is veel vaker verteld. Velen hebben de beelden van 'Platoon', 'Apocalypse now' en 'Tour of Duty' nog op hun netvlies staan. Films en series die al lieten zien hoe waanzinnig deze oorlog was. Wat het sterke is van 'Een zuil van Rook' is dat dit boek geen oplossing geeft, maar het aan de lezer overlaat. Daarin speelt de gelaagdheid van het boek een hele grote rol.
Je kan 'Een zuil van Rook' namelijk lezen als een goed, stevig vakantieboek. Een spannend oorlogsverhaal, veel ontwikkelingen en een hoog tempo zullen ervoor zorgen dat je je niet verveelt. In een sterke, beschrijvende stijl kijk je mee in Vietnam en bevindt je je in een ´over the top´ spionage roman.
Kijk je echter voorbij de gebeurtenissen dan zie je al snel wat er achter ligt. Complete verwarring en illusies. Het briljante van dit boek is dat het de waanzin heel normaal beschrijft. En dat is heel beangstigend. Iemand die iets gruwelijks doet zonder motivatie is een stuk enger dan een typische 'badguy'. De oorlog in Vietnam werd op een bepaald moment iets om zonder motivatie te doen.
Door de ogen van de personages maak je die oorlog mee, maar omdat het voor hun heel ´normaal´ is, komt de klap voor jou als lezer dubbel zo hard aan.

'Waarom?'
Johnson stapt niet in de valkuil om teveel oorlogsscene´s te beschrijven. De cliché beelden van Amerikaanse soldaten op patrouille in de junge zijn op één hand te tellen. Echter laat hij wel alle kanten van het conflict zien. Spionnen, dubbelspionnen en actie, maar ook hoe het normale leven van Vietnamezen veranderde tijdens die oorlog.
Wanneer hij er dan ook nog voor kiest om halverwege het boek schijnbaar één van de hoofdpersonages te laten overlijden ben je al helemaal meegezogen in de waanzin.
Aan het eind is er geen een personage dat niet getekend is door de gebeurtenissen en blijf je als lezer met een boel vragen zitten. Zoals iedereen die die oorlog heeft meegemaakt vraag je je af 'Waarom'?

Een boek dat het voor elkaar krijgt om ontspannend en inspannend in één te zijn. Een roman die je privé voor je lol kan lezen, maar ook in een college Letterkunde kan analyseren.
Een betere oorlogsroman heb ik nog niet gelezen.

Een zuil van Rook
Denis Johnson
Uitgeverij Anthos
ISBN 978 90 414 0944 7
Prijs € 24,95