Sollicitatiegesprek: Nare vragen

Vervelende vragen, onverwachte vragen, verneukeratieve vragen; personeelsmanagers beschikken over een enorm reservoir waaruit ze tijdens sollicitatiegesprekken kunnen putten. Maar er is geen vraag die niet al eens eerder is gesteld. En dus is iedere vraag ook al eens beantwoord. Hier een paar voorbeelden, plus de antwoorden.

Wat is het slechtste dat je over ons bedrijf hebt gehoord?
Degene aan de andere kant van de tafel hoopt dat je je heel ongemakkelijk gaat voelen door deze vraag, zodat hij kan zien hoe je reageert als je van je a propos wordt gebracht. Let op: het is vooral niet de bedoeling dat je deze vraag serieus gaat beantwoorden. De vraag is een klassieker onder personeels-managers, en het antwoord zou dat onder sollicitanten moeten zijn: "Ik begreep dat het erg moeilijk is om hier een stage te krijgen, en dat de sollicitatiegesprekken heel zwaar zijn."

Hoe zou je reageren als ik je zou vertellen dat dit gesprek tot nu toe nergens op lijkt?
Word niet boos, raak niet gedesillusioneerd, ga niet schelden. Er staat "als", niemand zegt dat het gesprek inderdaad nergens op lijkt. De bedoeling van deze vraag is uit te vinden hoe je op kritiek reageert. Reageer dus vooral niet geërgerd, maar blijf kalm en zelfverzekerd. "Dat zou ik een onprettige verrassing vinden. Ik heb dit gesprek goed voorbereid en ik wil de stageplek erg graag hebben. Mag ik vragen wat u precies ontoereikend vond, dan kan ik eventuele misverstanden misschien ophelderen."

Ik ben er nog steeds niet van overtuigd dat je geschikt bent voor deze stage. Wat denk je zelf?
Laat je niet intimideren. Er is niets van gemeend, dit is een manier om uit te vinden hoe je op nogal botte kritiek reageert; en als je het goed aanpakt, een gelegenheid om nog eens samen te vatten waarom jij de juiste man of vrouw voor deze baan bent. Vraag waarom degene aan de andere kant van de tafel dat precies denkt. Ongetwijfeld krijg je een vaag antwoord, waarna de weg vrij is om de voornaamste redenen nog eens te noemen waarom je geschikt bent voor deze stage. Geef dus aan negatieve vragen een positieve draai.

Flexibiliteit: Hoe goed pas je je in het algemeen aan veranderende omstandigheden aan - en waar blijkt dat uit?
Flexibiliteit is een van de belangrijke eigenschappen die een werknemer moet bezitten. Laat zien dat je niet star bent door een goed voorbeeld te geven dat je je makkelijk aanpast aan veranderde omstandigheden. Denk aan vorige functies waar je wellicht veel verschillende taken moest uitvoeren. Of aan een veranderde functie-inhoud. Of een fusie of sanering waarin je je moeiteloos hebt staande gehouden.

Ambitie: Wat denk je allemaal bij ons te bereiken?
Laat zien dat je nagedacht hebt over je loopbaanontwikkeling. Benadruk de belangrijke rol van dit bedrijf in die loopbaanplanning. Geef aan dat je graag wilt groeien en als het kan binnen dit bedrijf. En zeg zeker niet dat dit bedrijf slechts een opstapje is, of alleen maar bedoeld om werkervaring op te doen.

Enthousiasme: Je lijkt mij niet zo enthousiast voor deze functie...
Voorkom dat ze je enthousiasme wantrouwen, en dat ze jou deze vraag überhaupt stellen. Straal uit dat je de baan graag wilt en zet van tevoren op een rijtje wat jou in de functie aanspreekt.
Laat ook blijken dat je een gemotiveerde werker bent door positief te praten over je vorige of huidige functie. Leg uit dat het voor jou belangrijk is dat je je kan ontwikkelen in een functie en bedenk een goed voorbeeld voor de functie die je ambieert. Koppel je kwaliteiten aan de inhoud van de functie.
Een goede recruiter vraagt door op de antwoorden die jij geeft. Let er dus op dat je antwoorden wel eerlijk zijn, want anders val je zo door de mand. Zo kan een recruiter vragen om bij elk antwoord een voorbeeld te geven. Op die manier wordt snel duidelijk dat je niet zomaar wat zit te kletsen.
Zeg je bijvoorbeeld dat meer verantwoordelijkheid voor jou belangrijk was in de keuze van een nieuwe baan dan kun je van een goede recruiter verwachten dat hij antwoordt met "geef eens een voorbeeld van een concrete situatie waarbij je in je huidige baan graag meer verantwoordelijkheid had gewild." En als je aangeeft dat je in je vorige baan vaak projectmatig hebt gewerkt kun je de vraag krijgen om je laatste project te beschrijven.

Tijdens een sollicitatiegesprek moet je jezelf uiteraard wel verkopen. Aandikken moet, maar ga geen kwaliteiten of hobby's uit je duim zuigen. Zeg je dat je hobby lezen is dan kun je de vraag krijgen welk boek je momenteel aan het lezen bent. Kom je er dan zelf achter dat je al een jaar geen boek gelezen hebt, dan sta je mooi voor schut. Wees voorbereid dat een goede recruiter met één antwoord niet meteen genoegen neemt en altijd zal doorvragen.
Een sollicitatiegesprek is voor jou een goede kans om je interesse in het bedrijf te laten blijken. Door het stellen van de juiste, kritische vragen geef jij aan dat je je reeds in het bedrijf en functie verdiept hebt en dat je enthousiast bent. Je wilt er immers alles van weten! Verdiep je dus van tevoren goed in het bedrijf en in de functie. Bezoek de website van het bedrijf en lees de vacature nog eens goed door en bedenk een paar interessante vragen.
En nog belangrijker: luister goed tijdens het sollicitatiegesprek wat de recruiter zelf over het bedrijf en de functie vertelt zodat je daar goed op in kunt spelen. Want bedenk: goede vragen kun je vaak alleen stellen door eerst goed te luisteren!
Uiteraard ben je zelf ook benieuwd naar een aantal arbeidsvoorwaarden binnen het bedrijf. Hoe zit het met je salaris, met vakantiedagen en met eventuele secundaire arbeidsvoorwaarden? Wees daar echter bij een eerste gesprek terughoudend mee. Kom niet te inhalig over, want hiermee kun je de indruk wekken dat je de omstandigheden voor jezelf een stuk belangrijker vindt dan de uiteindelijke functie. Deze vragen kun je altijd stellen bij een tweede of derde gesprek. En vaak stelt het bedrijf ze op den duur vanzelf wel aan de orde. Het is wel zo beleefd om daarop te wachten.